Döviz Sözleşmelerinden TL Sözleşmelere Geçis Ve Arabuluculuk – 1

17-09-2018

 

13.09.2018 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan 85 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla, 32 sayılı Kararın 4’ncü maddesine eklenen “g” bendi düzenlemesi aşağıdaki gibidir.

“Türkiye’de yerleşik kişilerin, Bakanlıkça belirlenen haller dışında, kendi aralarındaki menkul ve gayrimenkul alım satım, taşıt ve finansal kiralama dahil her türlü menkul ve gayrimenkul kiralama, leasing ile iş, hizmet ve eser sözleşmelerinde sözleşme bedeli ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülükleri döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılamaz.”

Resmi Gazete yayınlanan 85 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının 2’nci maddesiyle 32 sayılı Karara eklenen Geçici 8’nci madde ise;

“…Bu Kararın 4’üncü maddesinin (g) bendinin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 30 gün içinde, söz konusu bentte belirtilen ve daha önce akdedilmiş yürürlükteki sözleşmelerdeki döviz cinsinden kararlaştırılmış bulunan bedeller, Bakanlıkça belirlenen haller dışında; Türk parası olarak taraflarca yeniden belirlenir…” şeklindedir.

Buna göre Borçlar Kanunu’nun 26’ncı maddesinde yer alan “sözleşme serbestisi ilkesi” önemli ölçüde sınırlandırılmıştır. Bilindiği üzere Borçlar Kanunu’nun 26’ncı maddesi uyarınca taraflar, kanunun gösterdiği sınırları dikkate alarak serbestçe sözleşme yapabilirler. Yani taraflar imzalayacakları sözleşmelerin bedelini ister döviz cinsinden isterse de Türk Lirası olarak belirleyebilirler. İşte tam olarak bu hususta 13.09.2018 tarihli kararname ile ciddi sınırlamalar getirilmiştir. Peki bu sınırlamalar ne anlama geliyor ve nerede karşınıza çıkacak? Hangi aksiyonları almanız gerekiyor? Arabuluculuk bu süreçte size nasıl yardımcı olacak? Hadi gelin bu soruların cevaplarını tek tek bulalım.

Kararname sonrasında imzalanacak veya kararname öncesinde imzalanmış sözleşmelerde kararname ile getirilen değişiklikler dikkate alınılmalıdır. Kararnamede belirtilen sözleşmeleri şu şekilde sıralayabiliriz.

  • Menkul ve gayrimenkul alım satım sözleşmeleri
  • Her türlü menkul ve gayrimenkul kiralama sözleşmeleri
  • İş sözleşmesi
  • Hizmet sözleşmesi
  • Leasing sözleşmeleri
  • Eser sözleşmeleri

Yukarıda anılan sözleşmeler Türkiye’de yerleşik olan kişiler arasında imzalanacağı zaman sözleşme bedelleri artık Türk Lirası olarak belirlenmek zorundadır. Bunun alternatifi ise taraflardan birisinin Türkiye’de yerleşik olmaması durumuna getirilmiştir. Yani taraflardan birisi Türkiye’de yerleşik değilse sözleşme bedeli döviz cinsinden belirlenebilir.

Taraflar arasında halihazırda devam etmekte olan sözleşmelerin de Türk Lirası cinsinden düzenlenebilmesi için aynı kararname ile taraflara 30 günlük süre verilmiştir.

Kararname ile getirilen bu düzenlemelere uymamanın sonucunda ise 1567 sayılı kanunun 3’ncü maddesinde yer alan 3.000 TL – 25.000 TL arasındaki idari para cezası uygulanacaktır.

Taraflar mevcut sözleşmelerini değiştirirken doğal olarak piyasa koşullarını ve sürekli değişen kur oranlarını dikkate alarak hareket etmekte, olası kur farkından zarar görmek istememektedirler. Bunun için döviz cinsinden belirlenen sözleşme bedellerini uyarlarken yeniden belirlenen rakamları imza günündeki kur oranının üzerinde belirlemek istemektedirler. İmza günündeki döviz kurundan daha yüksek bir bedelle imza atmaya karar veren taraflar için bu kez yeniden tahakkuk ettirilecek damga vergisi söz konusu olacaktır. Bir diğer değişle taraflar, mevcut sözleşmedeki döviz bedelini sözleşmenin yeniden imzalanacağı tarihteki kuru dikkate alarak uyarlama gerçekleştirirse damga vergisi doğmayacak; ancak imza günündeki kurun üzerinde bir rakam ile anlaşma yenilenirse aradaki tutar üzerinden hesaplanacak damga vergisini ödemekle yükümlü olacaklardır.

Sözleşmede rakamların uyarlanması dışında bir işlem yapılması halinde, yani sözleşmenin özel şartlarında herhangi bir değişiklik yapılması halinde bu kez yeni bir sözleşme düzenlendiği esas alınacak ve belirlenen tüm tutar üzerinden damga vergisi tahakkuk ettirilecektir.

Arabuluculuk ise tam olarak bu aşamada karşımıza çıkıyor. Arabuluculuk, söz konusu kararname sonrasında sözleşmelerde yapacağınız değişikliklerde doğacak olası vergi ve harçlarda size çok büyük kolaylık sağlayacaktır. Nasıl mı? Noter huzurunda ya da kendi aranızda imzalayacağınız sözleşmelerde sözleşme bedelinin binde 9,48’i oranında damga vergisi ödeme mecburiyetiniz bulunmaktadır. Yani noterde veya kendi aranızda yapacağınız sözleşmelerde nisbi tutar üzerinden hesaplanacak damga vergisini ödemekle yükümlüsünüz. Ancak bu işlemi arabuluculuk faaliyeti kapsamında gerçekleştirmeniz halinde ödenecek damga vergisi maktu olarak hesaplanacaktır. Diğer bir anlatımla ödenecek harç sözleşme bedelini 1000 TL olarak belirleseniz de 100.000 TL olarak belirlenesiniz de sabit rakam olan 58,80 TL’yi (2018 yılı için belirlenen miktardır) geçmeyecektir.

Arabuluculuk, bir anlaşmazlığı çözmek için taraflar için çok önemli bir fırsat olduğu gibi taraflar arasında sağlanan mutabakatın metne dökülmesinde de en ekonomik araçtır. Üstelik ilam niteliğinde, yani mahkeme kararı niteliğinde bir anlaşma tutanağı elde edeceğinizden, sizin için son derece güvenilir ve en sağlam metottur.

 

Devamı > Döviz Sözleşmelerinden TL Sözleşmelere Geçis Ve Arabuluculuk – 2

Yorumlar

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir