Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yolları

08-11-2018

 

Uzun süren yargılamaların son bulması ve artan yargı yükünün hafifletilmesi için “alternatif uyuşmazlık çözüm yolları” hayatımıza girmiş; bunların uygulanması halihazırda devam etmektedir. Size bu yazımızda “alternatif uyuşmazlık çözüm yolları” hakkında bilgi vermek istiyoruz.

Dünyada bilim ve teknolojinin gelişim hızı artık tartışılmaz boyuta ulaştı. Buna paralel olarak hayatımızda yeni tip ihtilaflar doğmaya, dava türleri değişmeye ve sayısı da hızla artmaya başladı. Uyuşmazlıklarda çözüm modelleri de mahkemeler dışına çıkmış, alternatif çözüm yolları kullanılmaya başlanmıştır. Bunun için insanların birçok sebebi var. Ancak en önemlileri daha hızlı, ekonomik ve kolay olması olarak nitelendirilebilir. Mahkemelerin iş yoğunluğu ise tartışmasız olup, mahkemeler bu haliyle uyuşmazlıkların çözümünde yetersiz kalmaktadır. Mahkemeler, adaleti sağlamak ve insanlar arasındaki bu ihtilaflar hakkında bir an önce tarafsızca hüküm kurmak için vardır. Yaşadığımız uyuşmazlıklarda ilk olarak mahkemeye gitmek yerine, yani ilk adımı suçlamak yerine çözüme yönelik atmak kesinlikle menfaatimize olacaktır. İşte bunlar için alternatif çözüm yolları denenmeye değecektir. Bu uygulamalar mahkemelere alternatif olarak kurulmamıştır. Alternatif çözüm yolları mahkemeleri tamamlayıcı nitelikte uygulamalardır.

Hadi gelin bunların en çok bilinenleri olan tahkim, arabuluculuk ve uzlaşma uygulamalarını inceleyelim.

Arabuluculuk, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’nun 2.maddesinin b bendinde “Sistematik teknikler uygulayarak, görüşmek ve müzakerelerde bulunmak amacıyla tarafları bir araya getiren, onların birbirlerini anlamalarını ve bu suretle çözümlerini kendilerinin üretmesini sağlamak için aralarında iletişim sürecinin kurulmasını gerçekleştiren, tarafların çözüm üretemediklerinin ortaya çıkması hâlinde çözüm önerisi de getirebilen, uzmanlık eğitimi almış olan tarafsız ve bağımsız bir üçüncü kişinin katılımıyla ve ihtiyarî olarak yürütülen uyuşmazlık çözüm yöntemini…ifade eder” şeklinde tanımlanmıştır. Bu faaliyeti yürüten kişiye ise “arabulucu” denmiştir. Arabulucu, tamamen tarafsız ve bağımsız olmalıdır. Günümüzde insanların bir kısmı arabuluculuk hakkında fikir sahibi olmadıklarından “ben karşı tarafla anlaşamıyorsam arabulucu ne yapacak da bizim anlaşmamızı sağlayacak?” şeklinde yaklaşım sergileyebiliyor. Aslında bu tepkiler fikir sahibi olmadığınızda yerinde gibi görünüyor. Ancak unutulmamalıdır ki arabuluculuğun tarihi 4000 yıl öncesine dayanmakta ve 4000 yıldır insanoğlu bu uygulama ile sorunlarını çözmektedir. Bu yüzden uyuşmazlık konunuza göre en uygun çözüm yönteminin arabuluculuk olduğunu unutmamanızı öneririz. Üstelik arabuluculuk, alternatif çözüm yollarının en etkililerinden… Sonunda hazırlanan tutanak mahkeme kararı niteliğinde. Arabuluculuk görüşmeleri ise gizli yapılmakta. Üstelik ortadaki kişi yani arabulucu hakimlik, hakemlik ya da bilirkişilik yapmıyor. Yani sizin hakkınızda bir karar vermiyor. Bu masaya oturduğunuzda anlaşmak en büyük hedefiniz olmalı; ancak anlaşmak zorunda olmadığınızı da aklınızda bulundurmalısınız. Alternatif çözüm yollarının en etkililerinden olan arabuluculuğu aynı zamanda hızlı ve ekonomik olduğunu da eklemek isteriz.

Tahkim, tarafların uyuşmazlığı çözme yetkisini mahkemeler yerine kendilerinin seçtikleri hakem veya hakem kuruluna bıraktıkları bir yargılama yoludur. Tahkim mahkemelerinin esas görevi, hukuk kurallarını uygulayarak, uyuşmazlıkları çözecek bir “tahkim kararı” vermektir. Kural olarak tahkim kararları kesin ve bağlayıcıdır. Hakem kararları mahkeme kararlarıyla aynı etkiye sahiptir. Yani mahkemelerce verilen kararlar gibi bağlayıcıdır. Arabuluculuktan farkı ise bir hakemin karar veriyor olmasıdır. Yani arabuluculukta olduğu gibi siz karar vermiyorsunuz.

Uzlaşma, suçtan mağdur olan kişinin suç şüphelisi ile anlaşması sonucunda ceza yargılamasının sona ermesidir. Şikayetten vazgeçmek değildir; ancak uzlaşmadan önce şikayetten vazgeçtiyseniz uzlaşmadan yararlanmanız mümkün değildir. Şikayetiniz devam ediyor ancak uzlaşmak istiyorsanız mutlaka “Şikâyetçiyim, ancak uzlaşmak istiyorum” demelisiniz. Peki uzlaşma hangi konularda mümkün olur? Hadi gelin diğer bir alternatif çözüm yolu olan uzlaşmanın hangi konularda mümkün olduğunu inceleyelim.

Uzlaşma ancak kanunda belirtilen suçlara ilişkin soruşturma ve kovuşturmalarda mümkündür. Bu suçlar aşağıdaki şekilde sıralanabilir.
• Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olan suçlar (cinsel saldırı suçları ve etkin pişmanlık hükümleri olan suçlar hariç)
• Kasten yaralama suçu (üçüncü fıkrası hariç, TCK madde 86; madde 88),
• Taksirle yaralama (TCK madde 89),
• Konut dokunulmazlığının ihlali (TCK madde 116),
• Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması (TCK madde 234),
• Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması (dördüncü fıkrası hariç, TCK madde 239),

Uzlaşma, kolluk görevlileri, Cumhuriyet savcısı ya da hakimin taraflara teklifi ve tarafların uzlaşma görüşmesini kabul etmesi üzerine işleme alınır.

Yorumlar

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir